سه نوع مدرك ] : « 1 » يكى موجودات مادّى است كه آن را محسوس خوانند و بحواسّ پنجگانه ( كه ) « 2 » لمس و ذوق و شمّ و بصر و سمع ( بوده باشد ) « 3 » ادراك آن حاصل شود ، و مدرك ديگر موجودات ، منتزع از مادّه است كه آن را مخيّل و موهوم خوانند چون ( به ) « 4 » شكل تربيع و تثليث كه در خيال « مصوّر » « 5 » شود منتزع از مربّعى و مثلثى مادّى « و » « 6 » از راه خيال و وهم ادراك ( آن ) « 7 » حاصل شود ، [ و ] « 8 » مدرك ( سه ) « 9 » ديگر موجودات ، مجرّد است [ از مادّه ] « 10 » باصل ابداع « 11 » نه بطريق انتزاع « 12 » كه آن را

--> ( 1 ) - اين قسمت از م ساقط شده است . ( 2 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 3 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 4 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 5 ) - س ، ل ، ك : متصور ( 6 ) - در ل ، ك : كه . ( 7 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 8 ) - س ، م ندارد . ( 9 ) - ل ، س - م ، ك : سيم ( 10 ) - از م ساقط است . ( 11 ) - « الابداع ، اسم لمفهومين : احدهما تأسيس الشيء لا عن شيء و لا بواسطه شيء ، و المفهوم الثانى ان يكون للشيء وجود مطلق عن سبب بلا متوسط و له فى ذاته ان لا يكون موجودا و قد افقد الذى له فى ذاته افقادا تامّا » . - ( الرسالة الرابعة فى الحدود ) ، ص 101 ، تأليف ابن سينا جزء مجموعهء « تسع رسايل فى الحكمة و الطبيعيات » ، - همچنين رجوع شود بكتاب : اشارات ، ص 174 ( چاپ لبدن ) ، - رسالة النيروزيّه ، ص 137 ( چاپ قاهره 1328 ، جزء ( مجموعة الرسائل ) - شفاء : ج 2 ص 10 ، - نجاة ص 190 . ( 12 ) - راجع به معناى اصطلاحى لغت « انتزاع » ، رجوع شود : شفاء جلد 1 ، ص 352 - نجاة ص : 286 ، 277 278 - 297 .